Almanya’da Çocuk Büyüten Memurlara Mahkemeden Kötü Haber
Almanya’da çocuk yetiştirme süreleri, emeklilik hesabında önemli bir yere sahip. Ancak çalışma hayatında bir dönem yasal emeklilik sigortasına bağlıyken daha sonra memuriyet sistemine geçenler için durum her zaman beklenildiği gibi olmayabiliyor.
Özellikle çocukları 1992’den önce doğanlar açısından bu konu daha da önem taşıyor.
Almanya Federal Sosyal Mahkemesi’nin 26 Temmuz 2023 tarihli bir kararı, bu konuda önemli bir sınır çizdi.
Davaya konu olayda, 1952 doğumlu bir kadın 1981 yılında bir kız çocuğu dünyaya getirdi. Kadın, çocuğunun doğumundan sonra çalışma hayatında farklı statülerde bulundu ve 1 Şubat 1982 tarihinde kadrolu memur olarak görev yapmaya başladı.
Emeklilik hesabında kızının yetiştirilmesine ilişkin sürelerin daha fazla dikkate alınmasını istedi.
Ancak Alman Emeklilik Sigortası Kurumu, memuriyet dönemine denk gelen çocuk yetiştirme sürelerini yasal emeklilik sigortasında ayrıca kabul etmedi.
Kadın ise buna itiraz etti.
Çocuğunu gerçekten kendisinin büyüttüğünü, ancak memur emekliliği bakımından bu sürenin kendisine yeterli bir emeklilik avantajı sağlamadığını savundu. Bu nedenle söz konusu sürenin Alman yasal emeklilik sigortasında dikkate alınması gerektiğini ileri sürdü.
Dosya Federal Sosyal Mahkeme’ye kadar gitti.
Mahkeme ise kadının talebini kabul etmedi.
Mahkeme neye baktı?
Kararın en önemli noktası burada.
Mahkeme, kişinin çocuk yetiştirme döneminde memur emekliliğinden gerçekten ne kadar fayda sağladığına bakılmasını gerekli görmedi.
Bunun yerine, kişinin tabi olduğu memur emekliliği sisteminin çocuk yetiştirmeyi genel olarak emeklilik bakımından dikkate alıp almadığını esas aldı.
Yani kişinin kendi dosyasında çocuk yetiştirme nedeniyle emekli aylığının gerçekten artıp artmadığı, yasal emeklilik sigortasında aynı sürenin ayrıca tanınması için yeterli görülmedi.
Bu yaklaşımın temelinde ise aynı çocuk yetiştirme döneminin iki farklı emeklilik sisteminde aynı anda değerlendirilmemesi düşüncesi bulunuyor.
1992 neden önemli?
Almanya’da çocuk yetiştirme süreleri bakımından 1992 tarihi kritik bir eşik.
1992’den önce doğan çocuklar için geçmişte daha kısa süreler dikkate alınıyordu. Daha sonraki yasal düzenlemelerle bu süreler artırıldı. 2019 yılından itibaren 1992’den önce doğan çocuklar için çocuk yetiştirme süresi 30 aya çıkarıldı.
1992 ve sonrasında doğan çocuklarda ise genel uygulama üç yıl üzerinden yürütülüyor.
Ancak burada önemli bir ayrıntı daha var.
Memurların emeklilik sistemi, yasal emeklilik sigortasından farklı kurallara tabi. Üstelik memurlar açısından geçmişte uygulanan düzenlemeler eyaletlere göre de farklılık gösterebiliyor.
Bu nedenle Almanya’da çocuk yetiştirmiş bir kişinin yalnızca çocuğunun doğum tarihine bakarak emeklilik hesabı yapmak doğru değil.
Her memur için aynı sonuç çıkmaz
Federal Sosyal Mahkeme’nin bu kararı, Almanya’da çocuk yetiştirmiş bütün memurların çocuk yetiştirme sürelerini kaybettiği anlamına gelmiyor.
Karar özellikle belirli bir duruma ilişkin.
Çocuğu 1992’den önce doğan, çocuk yetiştirme döneminde çalışma statüsü değişen ve yasal emeklilik sistemi ile memur emekliliği sistemi arasında geçiş yapan kişilerin dosyalarında dikkat edilmesi gereken önemli bir hukuki sınır ortaya çıkıyor.
Bu nedenle böyle bir durumda kişinin hangi tarihler arasında hangi statüde çalıştığı, çocuğun doğum tarihi ve hangi emeklilik sistemine tabi olduğu birlikte değerlendirilmelidir.
Çünkü emeklilikte bazen birkaç aylık ya da birkaç yıllık bir çalışma statüsü değişikliği, yıllar sonra hesaplanan emekli aylığını etkileyebiliyor.
Almanya’da uzun yıllar önce çocuk yetiştirmiş ve çalışma hayatında statü değişikliği yaşamış olanların, emeklilik dosyalarındaki çocuk yetiştirme sürelerini yeniden kontrol ettirmelerinde fayda var.
Unutulmamalı: Emeklilikte sadece çocuğunuzu büyütmüş olmanız değil, o dönemde hangi emeklilik sistemine tabi olduğunuz da önem taşıyor.
